Tuy đó chỉ là một pha đỡ bóng, nhưng là một pha đỡ bóng kỳ diệu, đẹp đẽ đến mức Gary Naville khi sắm vai bình luận viên trận đấu trên Sky Sports đã phải thốt lên rằng “chỉ riêng khoảnh khắc ấy thôi là cũng đủ xứng đáng để được đền đáp bằng một bàn thắng rồi”.
Conor McNamara, người bình luận trên sóng quốc tế của họ, thì gọi đó là “một pha đỡ bóng kiểu Bergkamp” và có lẽ đây chính là lời khen ngợi đáng tự hào nhất dành cho một tiền đạo sau khi khống chế một đường bóng bổng.
Nhưng đằng sau khoảnh khắc Matheus Cunha thoát khỏi sự đeo bám của một hậu vệ, đỡ gọn cú phất bóng gần 65 mét của Altay Bayindir và tung ra một cú dứt điểm trúng đích, đáng tiếc thay, nó đã bị Bernd Leno cản phá xuất sắc, là một câu chuyện rất đáng suy ngẫm, mổ xẻ và bàn luận liên quan đến những tình huống phân phối bóng từ các thủ môn.
 |
Trong bóng đá hiện đại, ngày càng có nhiều tiền đạo đủ khả năng khống chế những đường chuyền như trên bằng một pha đỡ bóng tuyệt đẹp, biến một cú phất dài thành một cơ hội ghi bàn rõ rệt. Điều này khiến cho các tình huống phát bóng dài từ vị trí thủ môn trở nên nguy hiểm hơn bao giờ hết, và đi ngược lại với cách người ta vẫn thường nhìn nhận về kiểu phát bóng này.
Quan niệm phổ biến nhất cho rằng xu hướng phát triển bóng từ hàng thủ là một hệ quả, đồng thời cũng là động lực thúc đẩy, của sự phát triển mạnh mẽ về mảng kỹ thuật trong giới cầu thủ. Còn những cú phất dài ư? Chúng thuộc về trường phái cổ điển, trực diện, đơn giản. Ở mùa giải này, có một vài thời điểm khiến mọi người có cảm giác như trường phái bóng đá “cổ điển” đang tái xuất, tuy nhiên, trên thực tế nó lại là một thứ bóng đá khác xa so với những năm 80.
Ngày nay, khi một thủ môn có bóng trong chân, cục diện trên sân đấu thường được giãn rộng hơn nhiều so với trong quá khứ. Trước đây, các cầu thủ thường tập trung co cụm ở một khoảng không gian nhỏ nào đó quanh vạch giữa sân, vì họ biết rằng mình phải sẵn sàng tranh chấp một tình huống bóng bổng, rồi tiếp đó là lao vào nhau để giành giật bóng hai.
Thời nay, vì “mối đe dọa” từ khả năng chuyền ngắn của thủ môn, các hậu vệ được kéo lùi sâu xuống, còn các tiền đạo lại dâng lên thật cao để pressing. Nhờ đó, khoảng trống cho từng cá nhân trên sân đấu cũng nhiều hơn. Khi Bayindir thực hiện cú phát bóng dài kể trên, Fulham có tới 5 cầu thủ đang đứng bên phần sân của Man United và không thể lập tức tham gia tranh chấp bóng. Một chi tiết đáng chú ý khác là vị trí rất cao của Bayindir. Theo phong cách chiến thuật quen thuộc của Ruben Amorim, Matthijs De Ligt đã dâng lên để hoạt động như một tiền vệ trung tâm, qua đó cho phép Bayindir trở thành một… trung vệ khi xét theo vị trí trên sân đấu. Chính điều đó đã giúp anh có thể phất bóng tới tận rìa vòng cấm đối thủ.
 |
Nhưng yếu tố cốt lõi ở đây chính là pha đỡ bóng sau đó. Và mặc dù tình huống kiểm soát bóng xuất sắc của Cunha là một ví dụ vô cùng tuyệt vời, nhưng nó hoàn toàn không phải là một trường hợp cá biệt. Hãy nhớ lại pha ghi bàn tuyệt đẹp của Kaoru Mitoma cho Brighton vào lưới Chelsea mùa trước: Anh cũng khống chế một đường chuyền tương tự từ thủ môn Bart Verbruggen bằng một pha chạm bóng tinh tế không kém trong khi đang chạy, đưa quả bóng xuống mặt đất một cách gọn gàng rồi cứa lòng ghi bàn.
 |
 |
 |
“Xét về chất lượng, đó là bàn thắng đẹp nhất của tôi ở mùa giải này,” Mitona chia sẻ sau đó. “Khi ấy, tôi đã tập trung toàn tâm toàn ý vào cú đỡ bước một. Nó đã diễn ra một cách hoàn hảo, đến mức chính bản thân tôi cũng bất ngờ. Đó không phải là một khoảnh khắc mà tôi có thể tạo ra thường xuyên, nhưng tôi rất vui vì chúng tôi đã đưa pha phối hợp tấn công này vào các buổi tập.”
"It's not Messi, it's Mitoma-esque!" 😆
— Brighton & Hove Albion (@OfficialBHAFC) May 29, 2025
Kaoru's teammates react to his sensational #PL Goal of the Season nomination... 🔥 pic.twitter.com/tjIiK1LGEt
Câu chia sẻ cuối của Mitoma cho thấy rằng ngay từ ban đầu Verbruggen hoàn toàn không chỉ đơn thuần là “phất dài cầu may” và đây cũng không phải là một tình huống bóng hoàn toàn xa lạ đối với ngôi sao người Nhật Bản. Mọi thứ đều nằm trong kế hoạch, và Brighton đã suýt chút nữa tái hiện lại được chính pha bóng ấy hồi đầu mùa giải này, khi Mitoma dứt điểm chạm xà và chỉ cách pha ghi bàn đầu tiên trên sân nhà mới của Everton vài centimet. Lần này, trước khi đến với đôi chân của Mitoma thì quả bóng đã có một khoảnh khắc chạm đất rồi nảy lên và James Tarkowski đáng lý phải phá được bóng để triệt tiêu nguy hiểm. Nhưng còn một điều đáng kinh ngạc nữa là khoảng trống xung quanh Mitoma và 2 hậu vệ đang lui về nhiều đến mức nào.
 |
 |
Càng theo dõi bóng đá đương đại, ta sẽ càng thấy thêm nhiều ví dụ tương tự. Chẳng hạn như đường chuyền chéo sân của Robert Sanchez cho Alejandro Garnacho trong chiến thắng 2-1 của Chelsea trước Liverpool, dù đường bóng ấy đã khiến Garnacho phải di chuyển lệch ra cánh một chút, nhưng ý tưởng thì vẫn y như thế: Một đường chuyền mạnh và chính xác, cùng một pha đỡ bước một mượt mà trong khi đang chạy.
 |
 |
Và mặc dù người ta thường nói rằng “thời đại thủ môn phát bóng dài đang trở lại”, nhưng trên thực tế thì thứ xu hướng đang diễn ra lại là một câu chuyện hoàn toàn khác: Các thủ môn nay đã trở thành những “nhà kiến tạo cơ hội ghi bàn” thực thụ.
 |
Mùa giải trước, có tới 9 bàn thắng tại Premier League được kiến tạo trực tiếp bởi các thủ môn và đây chính là con số cao nhất từ trước đến nay. Để cho bạn dễ hình dung: Ở mùa giải 2011/12, thời đại mà Barcelona và ĐTQG Tây Ban Nha thống trị thế giới bằng thứ bóng đá đặt nặng việc kiểm soát bóng hơn bao giờ hết của họ, không hề có bất kỳ pha kiến tạo nào từ các thủ môn cả - và trong xuyên suốt 10 mùa giải trước đó, những tình huống như vậy chỉ diễn ra với tần suất trung bình khoảng 1,9 lần mỗi mùa mà thôi.
Tất nhiên, đây vẫn không phải là một việc thường xuyên diễn ra: Mùa giải trước, trung bình cứ khoảng 42 trận mới xuất hiện một bàn thắng được kiến tạo bởi thủ môn, và trong số 9 pha kiến tạo đó, có tới 4 lần là đến từ đôi chân của Ederson, người giờ đây đã không còn thi đấu ở Premier League nữa. Thực tế, Ederson cũng chính là người mở đầu cho xu hướng này, với những cú phất dài đáng kinh ngạc, và khả năng đó hữu ích đến mức Pep Guardiola thường chỉ đạo Sergio Aguero đứng ngay phía sau hàng phòng ngự đối thủ trong các tình huống phát bóng lên, vì biết rằng khi ấy các cầu thủ sẽ không bị thổi phạt việt vị.
Tuy nhiên, những đường chuyền của Ederson có độ chính xác cao hơn hẳn so với người mà anh đã vượt qua để trở thành thủ môn có nhiều pha kiến tạo nhất lịch sử Premier League, Paul Robinson. Cựu thủ môn số một của ĐTQG Anh từng có 5 pha kiến tạo ở Premier League: Hai pha đến từ những cú phát bóng dài mà hậu vệ đối thủ chỉ đơn giản là đã đọc tình huống bị sai, hai pha đến từ những cú đá phạt dẫn đến các tình huống đánh đầu ghi bàn khi anh khoác áo Blackburn dưới thời Sam Allardyce, và, công bằng mà nói, có một pha thực sự đẹp mắt khi Frederic Kanoute của Tottenham khống chế bóng một cách tinh tế bằng ngực rồi dứt điểm gọn gàng.
Nhưng nhìn chung, Robinson chủ yếu chỉ đơn giản là tung cước thật mạnh vào quả bóng để đưa nó lên phía trên sân đấu, đúng nghĩa “phất dài cầu may”. Trong khi đó, các thủ môn hiện đại thực hiện những cú phát bóng được rèn giũa kỹ lưỡng hơn và có suy tính, chủ đích sâu xa hơn rất nhiều. Kết hợp với các yếu tố chiến thuật, điều này giúp họ tạo ra những tình huống tấn công 2 chọi 2 thay vì những tình huống tranh chấp bóng hai đầy tính may rủi.
Phản ứng của công chúng, của giới chuyên môn đối với xu hướng thủ môn phát bóng dài nhiều hơn ở mùa giải này nhìn chung khá tích cực: Không phải tất cả người hâm mộ bóng đá Anh đều thích việc đội bóng của họ kiên nhẫn “triển khai bóng từ hàng thủ”, không ít người vẫn ưa trường phái “đưa bóng lên phía trước thật nhanh” hơn. Chuyện này nghe có vẻ kỳ lạ, nhất là khi lối chơi “route one” cổ điển (thuật ngữ chỉ một lối tấn công trực diện, cố nhồi bóng lên cho hàng công nhanh nhất có thể bằng những đường chuyền dài ngay khi có bóng) từng bị chỉ trích nặng nề trong nhiều năm.
Nhưng khi các thủ môn có thể tung ra những cú phất bóng chính xác đến từng centimet, và các tiền đạo có thể khống chế chúng một cách điêu luyện trong khi đang lao về phía khung thành đối thủ, thì cũng không có gì bất ngờ khi mà phiên bản hiện đại của lối tấn công “route one” lại được người hâm mộ đón nhận nồng nhiệt.
