Tây Ban Nha và cơn đau đầu muôn thuở: Chuyền nhiều nhưng thiếu đột biến thì để làm gì?

Lượt trận đầu tiên của vòng bảng World Cup 2026 tiếp tục chứng kiến ĐTQG Tây Ban Nha “thị uy sức mạnh” ở khâu chuyền bóng.

Trước tập thể Cape Verde lựa chọn lối chơi lùi sâu “tử thủ”, đoàn quân của Luis de la Fuente đã hoàn thành tổng cộng 734 đường chuyền với tỉ lệ chính xác lên đến 91,75%. Nhìn vào thông số kể trên, có cảm giác như chúng ta đang được chứng kiến một cỗ máy chuyền bóng được lập trình đến hoàn hảo mà các nhà phát hành Game “tạo code” cho Tây Ban Nha trong phiên bản FIFA mùa World Cup này. 

Thế nhưng, cũng một lần nữa người ta hoài nghi về tính hiệu quả mà lối chơi của La Roja tạo ra xuyên suốt 90 phút bóng lăn trên SVĐ Mercedes-Benz. Một trận hòa không bằng thắng trước đội bóng được đánh giá yếu nhất bảng H chưa phải ngày tận thế đối với De la Fuente và các học trò. Tuy vậy, những trận đấu tương tự có thể lặp lại vài lần xuyên suốt giải đấu. Tây Ban Nha cần nhanh chóng rút ra bài học để tránh lặp lại vết xe đổ. Nói đơn giản là vậy, thực tế thì đâu dễ dàng gì! 

Hiếm có đội bóng nào tạo ra bản sắc chơi bóng và duy trì nó suốt nhiều thập kỷ như Tây Ban Nha. Nhưng cũng hiếm đội bóng nào khiến CĐV của họ thường trực lo lắng ngay từ khi trái bóng còn chưa lăn như vậy.    

Tây Ban Nha là đội duy nhất còn trung thành tuyệt đối với lối chơi kiểm soát bóng, bóp nghẹt không gian và triệt tiêu tối đa khả năng cầm bóng của đối thủ. Điều này khiến nhiều người liên tưởng đến Pep Guardiola, chiến lược gia đã nâng tầm lối chơi Tiki-Taka và tạo ảnh hưởng lớn đến lối chơi mà Tây Ban Nha theo đuổi suốt nhiều năm qua. Đối với Pep Guardiola, kiểm soát tốt trái bóng trong chân là công cụ tốt nhất để phòng ngự. Ông từng nói:“Đội bóng của bạn không thể thủng lưới và gặp nguy hiểm nếu đối phương không có bóng trong chân để triển khai tấn công”.

Đó từng được xem là phong cách chơi bóng “thượng đẳng”, nhưng không còn quá đáng sợ trong mắt nhiều đối thủ như trước, ít nhất ở đấu trường luôn chứa đựng biến số bất ngờ như World Cup. Rodri, đội trưởng Tây Ban Nha đã lên tiếng mỉa mai lối chơi phòng ngự tiêu cực của Cape Verde với những lời lẽ có phần cay nghiệt, rằng “họ thậm chí không vượt qua nổi khu vực giữa sân” hay “hôm nay chỉ có một đội bóng cố gắng chơi bóng”.

Tuy vậy, thực tế chứng minh đội bóng tí hon nằm biệt lập giữa Đại Tây Dương với dân số chưa đầy nửa triệu dân đã cực kỳ thành công khi lựa chọn cách đối đầu với gã khổng lồ của bóng đá Châu Âu. Đội bóng Tây Phi chấp nhận lùi sâu phòng ngự với toàn bộ 11 cầu thủ ngay từ khi trọng tài chính Adham Makhadmeh nổi tiếng còi khai cuộc.

Rodri đã đúng khi nói rằng các cầu thủ Cape Verde hiếm khi bước qua vạch giữa sân để thực hiện các pha tấn công, đặc biệt là trong hiệp hai. Nhưng Rodri hoàn toàn sai lầm khi đánh giá thấp nỗ lực chơi bóng của đối thủ, ngay cả khi các học trò của HLV Pedro Brito lựa chọn lối chơi “tử thủ”. Nếu không có phong độ chói sáng của thủ thành Vozinha trong khung gỗ, nếu không có nỗ lực lăn xả của các hậu vệ, nếu không có sự tập trung bọc lót kịp thời của hàng tiền vệ, liệu Cape Verde có đủ sức cầm hòa Tây Ban Nha hay không? Câu trả lời hàng trăm, hàng nghìn lần là không! 

Trên sân, phản ứng cơ thể của các cầu thủ Cabo Verde rất đơn giản, tuyệt đối tuân thủ chiến thuật và đầy hiệu quả. Đội bóng Tây Phi thực hiện 45 pha phá bóng, 16 lần đánh chặn, chặn đứng 9 cú dứt điểm, đồng thời tin tưởng thủ thành 40 tuổi của họ sẽ xử lý tốt phần còn lại. Kết quả? Vozinha đã trực tiếp cản phá tới 7 pha dứt điểm từ các chân sút Tây Ban Nha, với chỉ số cản phá bàn thắng lên đến 1,46 và được chuyên trang Sofascore chấm 9,7 điểm. 

Thậm chí, đây giống như một “bài test” lịch sử mà có cho các cầu thủ Cape Verde làm lại hàng trăm lần cũng chưa chắc đã ra được một kết quả tốt hơn trận hòa 0-0 vừa qua. Về cơ bản, sự tức giận của Rodri chính là minh chứng cho thấy lối chơi của Cape Verde đã khiến nhà vô địch EURO 2024 khó chịu đến cực độ. 

Cách đây 4 năm, tại chiến dịch World Cup 2022, Tây Ban Nha từng hủy diệt Costa Rica ở trận ra quân với chiến thắng cách biệt 7-0. Lịch sử đã không thể lặp lại, thậm chí lần này họ còn chẳng thể ghi nổi 1 bàn vào lưới đội bóng nhược tiểu, trong một ngày mà đoàn quân De la Fuente kiểm soát bóng tới 74%, tung ra tổng cộng 27 pha dứt điểm, 84 lần đưa bóng vào khu vực 1/3 cuối sân và 47 lần chạm bóng trong vòng cấm. Khác biệt lớn nhất đến từ khả năng tận dụng cơ hội của các chân sút La Roja. 

Trên hàng công, cả Mikel Oyarzabal lẫn Ferran Torres đều trải qua ngày làm việc kém hiệu quả. Thống kê kinh hoàng khi Oyarzabal thậm chí không có lấy một pha chạm bóng trong 30 phút đầu trận. Đó là con số gây sốc với một cầu thủ đá trung phong cắm, được đặt niềm tin sẽ là đầu tàu mang lại các bàn thắng cho Tây Ban Nha ở kỳ World Cup lần này. 

Còn với Ferran Torres, chàng trai sinh năm 2000 mãi chỉ là phiên bản lỗi của huyền thoại Fernando Torres, người vẫn đang phải “vật lộn” để học cách chơi bóng sao cho hiệu quả. Việc cầu thủ hiện thuộc biên chế Barcelona được trọng dụng ở 2 kỳ World Cup liên tiếp đã nói lên thực trạng khan hiếm tiền đạo giỏi của bóng đá Tây Ban Nha. Trước Cape Verde, Ferran Torres bỏ lỡ tới 3 cơ hội ghi bàn, với số bàn thắng kỳ vọng lên đến 0,89. Và tất nhiên, không ai xứng đáng hơn cho danh hiệu cầu thủ được chấm điểm tệ nhất trên sân bằng tiền đạo 26 tuổi (5,9 điểm). Rõ ràng chỉ cần tận dụng tốt một trong số đó, Ferran Torres đã có thể trở thành người hùng của Tây Ban Nha. Nhưng trong bóng đá không có chỗ cho từ nếu!

Câu chuyện Tây Ban Nha khan hiếm tiền đạo giỏi đã là bài toán nan giải kéo cả cả thập kỷ, chứ không phải vấn đề ngắn hạn. Tuy vậy, nỗi lo lắng lớn hơn lại nằm ở chính lối chơi của họ, cách họ tạo ra bàn thắng hay đơn giản chỉ là một cơ hội dứt điểm. Mọi thứ cảm giác như quá nguyên tắc, quá khô khan và thiếu đi điều mà chúng ta gọi là tính đột biến trong bóng đá. 

Cũng ở cuộc đối đầu với một đội bóng Châu Phi khác diễn ra vào hôm qua, Argentina đã nhấn nhìm Algeria bằng cú hatrick của Lionel Messi, trong ngày mà nhà đương kim vô địch chỉ tạo ra chỉ số bàn thắng kỳ vọng 1,47, thấp hơn con số 2,1 của Tây Ban Nha. Điểm khác biệt chính là ở khoảnh khắc ngôi sao mà Messi đem lại, điều mà chúng ta hiện chưa thấy ở đội bóng được xây dựng bởi De la Fuente. Lamine Yamal là nhân tố mà người hâm mộ xứ đấu bò tin tưởng nhất. Và quả thật sự góp mặt của sao mai 18 tuổi này trong khoảng 20 phút cuối trận đã mang lại hiệu ứng tích cực lên hàng công Tây Ban Nha. Nhưng rõ ràng tập thể này cần thêm nhiều nhân tố có phong cách chơi bóng tương đồng với Yamal, thay vì lối chơi khai thác khoảng trống bằng những đường chuyền qua lại đã quá rập khuôn và khô khan.

Trước Cape Verde, đội trưởng Rodri có thể mạnh miệng chê bai lối chơi của đối thủ. Nhưng nếu đó vừa là một đội bóng sở hữu khả năng phòng ngự chắc chắn, vừa đủ bản lĩnh để phản công kết liễu đối thủ như Nhật Bản hay Ma Rốc ở World Cup 2022, Tây Ban Nha đã phải nhận trái đắng và sớm xách vali rời giải đấu. 

Có lẽ, đã đến lúc Tây Ban Nha cần phải thay đổi và chơi thứ bóng đá mạo hiểm hơn nữa!